کتاب برای چه کسانی مناسب است؟
این کتاب یک پاسخ صمیمانه است به پرسشی که تقریباً همه ی والدین نوجوانها با آن روبه رو هستند:
«چرا من و فرزندم دیگر حرف هم را نمیفهمیم؟»
و خوبی کتاب در این است که به جای مقصرشناسی، دست خواننده را میگیرد و قدم به قدم میبرد به سوی کم کردن فاصلها — آن هم با زبان طنز، مثالهای ملموس و راهکارهای عملی
ساختار کتاب: یک سفر هشت فصلی
۱.قصه ی من
۲. شناخت دو طرف جنگ
۳. آتشفشانِ زبانِ آشتی
۴. عوامل حفظ صلح و عوامل خطر
۵. شناخت تله های زندگی، یا زمینه سازهای جنگ
۶. شناسایی دشمن کیفیت زندگی
7.پایان دوران اسارت و شنیدن صدای آزادی
8.زندگی پس از اسارت و در آغوش گرفتن خوشبختی
آشنایی با نویسندگان و مترجم کتاب
«جرینگ» عنوان کتابی است که سال ۱۳۹۵ توسط نگار رضوی تألیف شده و انتشارات راز نهان آن را منتشر کرده است. نویسنده با دو دهه تجربهی زیسته در حوزهی «معلمی» و «روانشناسی» و سالها همکاری با سازمان بهزیستی، تمام آنچه را در کلاس و خانواده لمس کرده، با نثری صمیمی و خوشخوان کنار هم چیده است — آنقدر شیرین که گاه یک لبخند مهمان لب خواننده میکند، اما آنقدر عمیق که تأمل برانگیز هم میشود.
دکتر امیر عسکری، روانشناس و نویسنده، در مقدمه ی کتاب، آن را «کاربردی، خلاقانه و حاصل تجربه های زیسته ی نویسنده» میخواند و نکته ی کلیدی اثر را مسیر رسیدن به ارتباط سالم والدین و فرزندان معرفی میکند
چه چیزهایی در این کتاب می آموزیم؟
یکی از قوتهای «جرینگ» این است که به نوجوان به چشم یک «انسان در حال رشد» نگاه میکند، نه یک «مشکل»:
۱. ریشه ی تعارض را بشناسید
اختلاف والدین و نوجوانان فقط «سن و نسل» نیست؛ ریشه در نیاز نوجوان به استقلال، هویت یابی، تغییرات هیجانیِ بلوغ و همچنین سبک ارتباطیِ خانواده دارد. کتاب تلاش میکند این لایه های زیرین را درک پذیر کند.
۲. با نوجوان درست گفت وگو کنید
توصیه های کاربردی کتاب، برگرفته از اصولی است که امروز هم در روانشناسی فرزندپروری معتبرند:
- با نوجوان درباره ی خواسته هایش صادقانه صحبت کنید.
- سرزنش و انتقادِ مدام ممنوع است — نقدِ سازنده جایگزینِ سرکوب است.
- حس مهم بودن را در نوجوان زنده کنید.
- تحسین و تشویق را فراموش نکنید — آن را واقعی و مشخص بیان کنید.
- با لبخند و رویِ گشاده روبه روی او بنشینید.
- با دقت گوش دهید؛ نه برای پاسخ دادن، بلکه برای فهمیدن.
این توصیه ها در روانشناسی امروز با واژه هایی روشن تر هم شناخته میشوند: گوش دادن همدلانه، اعتباربخشی به احساسات و گفتوگوی بدون قضاوت.
۳. تجربه های کودکی، شکل دهنده ی ما هستند (اما نه سرنوشت ما)
کتاب به درستی یادآور میشود که فریاد، تحقیر و بی توجهی در کودکی و نوجوانی، میتواند ریشه ی برخی مشکلاتِ بزرگسالی باشد. این همان مفهوم طرحواره های ناسازگار اولیه است — الگوهای فکری و احساسیِ عمیقی که از تجربه های دوران کودکی شکل میگیرند.
اما نکته ی مهم و علمی اینجاست: این اثرها قطعی و تغییرناپذیر نیستند. با آگاهی، بازسازی الگوهای فکری و گاهی کمک تخصصی، میتوان آنها را شناسایی، تعدیل و جایگزین کرد. کتاب نیز در همین مسیر حرکت میکند و با تستهای خودسنجی، خواننده را به شناخت بهتر خودش میرساند.
نگاهی به چند طرحواره که در کتاب معرفی شده
برای آشنایی خواهی با مفهوم طرحواره، چند نمونه را با هم مرور میکنیم:
طرحوارهی بی لیاقتی (ناتوانی)
فرد باور دارد که بدون کمک دیگران نمیتواند از پس زندگی بربیاید. جالب اینجا است که این باور گاهی محصول تلاشِ بیش از حد والدینی است که «همه کار را برای فرزندشان انجام میدهند» تا مبادا ناراحتی ببیند! در واقع محافظتِ بیش از حد، پیام ناخودآگاهِ «تو به تنهایی از عهده برنمی آیی» را به کودک منتقل میکند.
دیگر طرحوارههای رایج
- آسیب پذیری نسبت به ضرر و بیماری: ترسِ مبالغه آمیز از اتفاقات پیشبینی نشده.
- وابستگی و خودِ تحوّل نیافته: دشواری در تصمیم گیری مستقل.
- استحقاق و بزرگ منشی: انتظارِ رفتار ویژه بدون توجه به نیازهای دیگران.
- خویشتنداری و انضباط ناکافی: دشواری در مدیریت هیجانها و به تأخیر انداختن خواسته ها.
ایثار: قربانی کردنِ دائمِ نیازهای خود به خاطر دیگران
نکته ی مهم درباره ی «تشخیص»
اگر بخواهیم سختگیر باشیم و علمی حرف بزنیم، باید بگوییم که این آزمونها برای تشخیص قطعی طرحواره کافی نیستند و نباید جایگزین ارزیابی تخصصیِ روانشناس شوند. اما به عنوان ابزاری برای خودشناسی و آغاز مسیر تغییر، انتخابِ خوبی هستند — و کتاب صادقانه خواننده را در این مسیر همراهی میکند.
پیامی که امروز هم تازه است
شاید مهمترین دستاورد «جرینگ»، این پیام روشن باشد:
والدینِ موفق نه «دوستانِ بیکله» هستند و نه «فرماندهانِ سختگیر»؛
آنان گرم و صمیمیاند، اما در عین حال چارچوب و مرز روشن دارند.
در روانشناسی امروز به این سبک، فرزندپروری مقتدرانه میگویند: ترکیبی از محبت و قاطعیت که به نوجوان هم احساس امنیت میدهد و هم مجال رشد و استقلال. این همان نکتهی ظریفی است که «جرینگ» با زبان ساده روایت میکند.
در پایان…
«جرینگ» از آن دست کتابهایی است که بهتر است در کتابخانه ی هر خانواده ی دارای نوجوان جا بگیرد. نه فقط برای پدر و مادرها، بلکه برای خود نوجوانها — چون لحن و حال وهوای کتاب طوری است که انگار در حال حرف زدن با یک دوستِ فهمیده و بزرگتر هستی.
نوشته های پشت جلدش هم به زیبایی حس وحال کتاب را خلاصه میکند:
«این صدای زیبای شکستنِ تله های شخصیتیتان است… تله هایی که به ظرافتِ بلور و به استحکامِ آهن اند.»
کتابی که هم به تحملِ بلور و هم به استحکامِ آهن نیاز دارد تا به سفری از جنگ تا صلح برسد؛ و این، شاید دقیقاً همان سفری است که هر خانواده -و هر نوجوانی- آرزویش را دارد